Mentale gezondheid

Waarom deze beweging nodig is

Inwoners ervaren steeds vaker ingrijpende mentale problemen. Tegelijkertijd staan de zorg en ondersteuning onder druk. Wachttijden lopen op en professionals merken dat het huidige systeem niet meer goed aansluit bij wat mensen echt nodig hebben. 

Uit onderzoek blijkt dat veel mentale vragen samenhangen met ontwikkelingen in het dagelijks leven: werk, relaties, geldzorgen of zingeving. Deze samenhang vraagt om meer dan alleen zorg. Het vraagt om samenwerking, maatwerk en een bredere blik op mentale gezondheid. Daarom werken we in de regio aan een ander systeem van zorg en ondersteuning. We zorgen samen voor een laagdrempelig en toegankelijk ecosysteem met bestaande en nieuwe hulpbronnen.    

Wat is het Ecosysteem Mentale Gezondheid (GEM)?

GEM staat voor Ecosysteem Mentale Gezondheid. Het is geen nieuwe organisatie, maar een manier van samenwerken waarin we -samen met de inwoners van de regio- gezamenlijk verantwoordelijk zijn voor mentale gezondheid. 

GEM is gebaseerd op onderstaande principes: 

• de mens en zijn leefwereld staan centraal, niet doelgroepen, indicaties of diagnoses. 

•  zorg, sociaal domein, welzijn, gemeenten en ervaringsdeskundigen werken samen met inwoners aan wat werkelijk behulpzaam is op het gebied van mentale gezondheid.  

•  de focus ligt op herstel, meedoen en regie over het eigen leven in samenhang met een voortdurende veranderende sociale omgeving. 

Hulpbronnen kunnen heel verschillende vormen hebben: gesprekken, groepen, herstelactiviteiten, digitale ondersteuning of – als het nodig is – specialistische zorg. Deze en anderen hulpbronnen zijn op elkaar afgestemd en versterken elkaar.  

GEM sluit aan bij landelijke ontwikkelingen zoals afspraken in het Integraal Zorgakkoord (IZA) en Mentale Gezondheidsnetwerken (MGN). In onze regio krijgen de afspraken een eigen invulling die past bij de lokale situatie en ambities. 

Hoe ziet GEM er in de praktijk uit?

GEM bestaat uit verschillende ‘bouwstenen’ die samen één geheel vormen. Dit zijn:  

Verkennend gesprek 
Een gesprek dat gaat over samen met iemand onderzoeken wat – in het licht van mentale uitdagingen – de moeite waard is om te verkennen of uit te proberen. Ieder gesprek is anders en ook de uitkomsten ervan zijn heel verschillend. De essentie van een verkennend gesprek is steeds hetzelfde: een open dialoog waarin diverse, gelijkwaardige perspectieven naar voren komen om gezamenlijk veranderwensen, gevoeligheden, krachten, hulpbronnen en mogelijkheden te ontdekken. Het gaat om samen onderzoeken wat ertoe doet. Niet om beoordelen of diagnosticeren. Een verkennend gesprek wordt gevoerd door twee professionals uit de huisartsenzorg, ggz en/of sociaal domein en ervarings-deskundigheid. Het heeft vaak een grote meerwaarde als de hulpvrager iemand meeneemt uit het eigen netwerk. 

Herstelgericht werken 
Ondersteuning gericht op regie, zingeving en meedoen in de samenleving. Behoeften van de inwoner staan centraal en de herstelgerichte werkwijze creëert een veilige basis voor herstel. In de Noordwest-Veluwe en Zeewolde werken we veel met ervaringsdeskundigheid en activiteitenprogramma’s die gericht zijn op resocialisatie.  

Groepsaanbod 
De ervaring leert dat het samenkomen in groepen heel veel meerwaarde heeft in vergelijking met individueel contact. Je werkt samen aan mentale veerkracht door herkenning en erkenning, ontmoeting, opbouwen van een netwerk en verschillende betekenisvolle rollen die elke deelnemer heeft: je komt iets halen en ook iets brengen. In een groep ervaar je dat je niet alleen bent in de problemen waarmee je worstelt. Je merkt dat we allemaal problemen hebben of kennen. Ieder op een eigen manier én met vaak heel vergelijkbare levensthema’s. Groepen in de regio zijn laagdrempelige activiteiten zonder indicatie, kosten of wachttijd. Welke groep past, is sterk afhankelijk van de persoon. De groepen in het ecosysteem zijn ingericht op een manier dat de inwoner de vrijheid heeft om iets uit te kunnen proberen. Zo kan de inwoner zelf ervaren wat – op dat moment – goed aansluit en wat betekenisvol is. 

E-community 
Een digitaal platform voor de hele regio met informatie, contactmogelijkheden en ondersteuning: een online ecosysteem. En daarbij dé plek waarin het online ecosysteem samenkomt met informatie over fysieke hulpbronnen. De e-community werkt verbindend, geeft overzicht van beschikbare hulpbronnen en is een domeinoverstijgende plek voor samenwerking.  

Modulaire ggz 
Waar en wanneer nodig wordt specialistische kennis flexibel en kortdurend ingezet, ondersteunend aan het ecosysteem als geheel. Hiermee is ggz geen keten of eindstation, maar een van de hulpbronnen in een samenhangend ecosysteem. Behandeling vindt plaats in de context van een sociale basis: het gewone leven. Een andere rol van modulaire ggz is het vergroten van kennis en kunde van professionals in het ecosysteem.

Sociale initiatieven 
In een ecosysteem staan sociale participatie en sociale samenhang centraal. Initiatieven rond werk, wonen en sociale ondernemingen kunnen hier ondersteunend aan zijn. Deze initiatieven worden de komende jaren verder ontwikkeld. 

Groei van een ecosysteem mentale gezondheid

Het is een beweging die stap voor stap groeit. We leren, verbeteren en breiden uit wat werkt. 

Benieuwd of geïnteresseerd? Samen komen we verder, dus doe vooral mee! Neem contact op met Raedelijn-adviseur Sophie Schmitz via sschmitz@raedelijn.nl

De rol van GezondVeluwe

GezondVeluwe verbindt partijen in de regio en ondersteunt deze ontwikkeling. Door samenwerking te versterken en initiatieven samen te brengen, bouwen we aan een duurzaam systeem voor mentale gezondheid. Niet door méér zorg te organiseren, maar door zorg, ondersteuning en gemeenschap beter met elkaar te verbinden. 

Luister-, lees- en kijktips

We delen graag een paar tips met je om meer te leren over het Ecosysteem Mentale Gezondheid (GEM) en ervaringsdeskundigheid. 

Luisteren…
Over Ecosysteem Mentale Gezondheid

• GEM in de Noordwest-Veluwe en Zeewolde
• Wat is GEM? 
• Domeinoverstijgend werken volgens GEM
• GEM-Verkennend Gesprek

Luisteren…
Over ervaringsdeskundigheid

• Interview Martijn Kole
• Ontwikkelingen zelfregie- en herstelsteunpunten
• Podcast Grand Café de Afstand – aflevering 1 
• Podcast Grand Café de Afstand – aflevering 2

Lezen…
Over Ecosysteem Mentale Gezondheid

• Basisprincipes GEM
• GEM Groepenhuis
• Publieksversie Transformatieplan Ecosysteem mentale gezondheid
• De Nieuwe GGZ
• Leidraad Verkennend Gesprek voeren in je organisatie – Hoe doe je dat? 

Lezen…
Over ervaringsdeskundigheid

• Praktijkhuizen Ixta Noa Noordwest-Veluwe en Zeewolde
• Ervaringsdeskundigheid in de GGZ
• In Beeld Benadering

Kijken…
Over Ecosysteem Mentale Gezondheid

• Lezing Jim van Os – De sociale benadering bij mentale gezondheid
• Lezing Floortje Scheepers – Leren omgaan met complexiteit in de ggz
• De GEM populatiereis

Kijken…
Over ervaringsdeskundigheid

• Interview Heleen Wadman
• Interview Martijn Kole